Historia ziaren mocy, czyli kto odkrył kawę?

Być może codziennie delektujesz się przepysznym czarnym napojem o pobudzającym działaniu, jednak zapewne nigdy dotąd nie zastanawiałeś się, kto odkrył kawę. Jaka jest historia powstania kawy? Poznaj najsłynniejsze legendy i historie na temat pochodzenia tego popularnego napoju.

• Legenda o pasterzu Kaldim i kawie
• Historia o mnichu Omarze
• Prawdziwa historia parzenia kawy

Legenda o pasterzu Kaldim i kawie

Powstało wiele legend na temat tego, kto odkrył kawę. Jedną z najbardziej popularnych historii jest legenda o pasterzu Kaldim żyjącym w Etiopii w IX wieku. Zauważył on niezwykłą zmianę w zachowaniu części wypasanych przez siebie kóz — zwierzęta wykazywały silne pobudzenie i nadmierną aktywność przez długie godziny. Zaobserwował, że kozy skubią czerwone owoce rosnące na zielonym krzewie o ciemnozielonych liściach. Pasterz nie wiedział, czym są te jagody ani jaką substancję zawierają, która wywołuje tak nietypową reakcję u zwierząt. Postanowił zasięgnąć rady mnichów z pobliskiego klasztoru.

Zakonnicy również nie byli pewni, jakie właściwości posiadają zebrane owoce, więc zdecydowali się sprawdzić ich działanie na własną rękę. Zaparzyli ziarna w gorącej wodzie, jednak smak naparu okazał się nieprzyjemnie gorzki i cierpki. Uznali, że jagody nie nadają się do spożycia i wrzucili je bezpośrednio do tlącego się ognia. Po pewnym czasie z pieca zaczął unosić się intensywny, przyjemny aromat przypominający zapach orzechów i czekolady. W ten sposób mnisi przypadkowo odkryli prażenie ziaren, które zmieniało ich smak i uwalniało esencjonalne aromaty. Przygotowany w ten sposób wywar miał przyjemny, głęboki smak i działał wyraźnie pobudzająco. Zakonnicy okrzyknęli kawę darem Niebios, ponieważ po jej wypiciu nie odczuwali zmęczenia przez wiele godzin i mogli dłużej oddawać się modlitwie.

Historia o mnichu Omarze

Kolejną opowieścią na temat pochodzenia kawy jest historia o smutnym szejku Ali Ben Omarze z Jemenu, który był uznanym lekarzem i uzdrowicielem. Podróżował on ze swoim duchowym mistrzem Schadelim do miasta Mocha, słynącego z handlu przyprawami. Niestety podczas trudnej wędrówki przez pustynne tereny jego mistrz zmarł, a Omar dotarł do miasta sam, pogrążony w żałobie. Tam zaczął pomagać ludziom, którzy cierpieli na różnorodne dolegliwości — od gorączki pochroniczne bóle. Uzdrowił także córkę lokalnego króla, która cierpiała na tajemniczą chorobę, i zakochał się w niej bez pamięci. Jednak władca nie wyraził zgody na ich ślub, uznając związek za niewłaściwy, i zesłał Omara do pustynnej jaskini niedaleko góry Ousab jako karę za zuchwałość.

Zrozpaczony mnich żarliwie modlił się do Allaha, prosząc o ratunek i wskazanie drogi. Jego prośby zostały wysłuchane, ponieważ pewnego ranka przed wejściem do jaskini znalazł on barwnego ptaka, który trzymał w dziobie gałązkę z czerwonymi, lśniącymi jagodami. Omar postanowił je zjeść, licząc na ukojenie głodu, ale były niezwykle gorzkie i twarde. Wpadł na pomysł wrzucenia ich do ognia w nadziei, że po spaleniu stracą swój nieprzyjemny smak i staną się jadalne. Po zalaniu prażonych ziaren gorącą wodą zaczęły wydzielać przyjemną, odurzającą woń. Omar wypił ciemny napar i poczuł przypływ energii. Postanowił poczęstować nim pielgrzymów zmierzających do Mochy, którzy natychmiast docenili jego ożywcze właściwości. Szybko rozprzestrzeniła się wieść o napoju posiadającym niezwykłe pobudzające właściwości i zdolnym przywracać siły wyczerpanych wędrowców. Kiedy dotarła ona do uszu króla, sprowadził on Omara z powrotem do miasta, udzielił mu przebaczenia i pozwolił mu wziąć za żonę swoją uzdrowioną córkę.

Prawdziwa historia parzenia kawy

Historia kawy jako napoju nie jest do końca jasna i opiera się zarówno na legendach, jak i fragmentarycznych źródłach historycznych. Wiadomo jednak, że krajem jej pochodzenia rzeczywiście jest Etiopia, a dokładniej region Kaffa. Owoce kawowca były znane tam już w 1000 roku, jednak na początku spożywano je w zupełnie innej formie niż dziś — mielone owoce dodawano jako składnik energetyczny do chleba lub w formie gęstej zupy mieszanej z tłuszczem zwierzęcym.

Zwyczaj picia kawy jako naparu został spopularyzowany w Stambule w XVI wieku, gdzie powstała pierwsza oficjalna kawiarnia dostępna publicznie. Początkowo do pomysłu podchodzono sceptycznie, a niektórzy uczeni religijni kwestionowali dopuszczalność picia czarnego napoju. Przez pewien czas picie kawy było uważane za nieczystą praktykę ze względu na jej pobudzający, niemal odurzający wpływ na umysł, jednak już pod koniec XVI wieku rytuał delektowania się tym aromatycznym napojem stał się niezwykle popularny wśród wszystkich warstw społecznych.

Do dzisiaj nie wiadomo do końca, kto dokładnie odkrył kawę jako pierwszy, jednak ten aromatyczny napój jest codziennie spożywany przez setki milionów ludzi na całym świecie, a jego znaczenie kulturowe i ekonomiczne pozostaje ogromne.