Kiedy odkryto Antarktydę, kto tego dokonał?

Antarktyda to najpóźniej odkryty kontynent. Jej powierzchnia w 98% pokryta jest śniegiem oraz lodem i jako jedyne miejsce na Ziemi nie jest trwale zamieszkiwane przez ludzi i eksploatowane gospodarczo. Jesteś ciekawy, kiedy i kto odkrył Antarktydę?

• Gdzie leży Antarktyda?
• Kto i kiedy odkrył Antarktydę?
• Polski akcent na Antarktydzie
• Ekspedycja Discovery
• Czy można podróżować po Antarktydzie?

Gdzie leży Antarktyda?

Antarktyda to piąty co do wielkości kontynent, o powierzchni 14,2 mln km², otoczony przez Ocean Południowy. Jest to najbardziej wysunięty na południe ląd i znajduje się w okolicach koła podbiegunowego. Ta lodowa pustynia zamieszkiwana jest przez pingwiny, foki i wieloryby.

Kto i kiedy odkrył Antarktydę?

Pierwsze udokumentowane próby zbadania tego zimnego lądu były podejmowane już w XVIII w. Według zachowanych informacji to James Cook jako pierwszy opłynął Antarktydę. Przypuszczalnie udało mu się to w latach 1772–1775, choć nigdy nie ujrzał samego lądu — gęste lodowe bariery uniemożliwiły mu dotarcie do brzegu.

Pierwszym człowiekiem, który postawił stopę na lądzie Antarktydy, był natomiast Carsten Borchgrevink, członek ekspedycji kierowanej przez Leonarda Christensena. Wyczyn ten miał miejsce w 1895 roku. To właśnie ten kapitan norweskiej wyprawy zapoczątkował eksplorację i odkrycie głębi kontynentu, umożliwiając dalsze badania naukowe.

Kolejną przełomową datą był rok 1911, kiedy to inny norweski badacz, Roald Amundsen, jako pierwszy człowiek na świecie dotarł na biegun południowy po prawie trzech miesiącach wyprawy psim zaprzęgiem. Amundsen wyprzedził brytyjską ekspedycję Roberta Falcona Scotta o 34 dni, wykorzystując lepiej przygotowaną logistykę i doświadczenie w warunkach polarnych.

Polski akcent na Antarktydzie

Warto wspomnieć o wyprawie odbywającej się w latach 1898–1899 na pokładzie statku „Belgica”. Podczas niej miało miejsce pierwsze zimowanie naukowej ekspedycji w historii badań Antarktydy, a kierownikiem naukowym wyprawy był Polak — Henryk Arctowski, zaś drugim polskim uczestnikiem — Antoni Bolesław Dobrowolski. Obaj uczeni przeprowadzili szereg obserwacji meteorologicznych, oceanograficznych i geologicznych, które stały się podstawą dalszych badań polarnych.

Na cześć Henryka Arctowskiego wzniesiona została baza — Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego, która funkcjonuje od 1977 roku na Wyspie Króla Jerzego. Stację każdego roku odwiedza około 3000 osób, w tym naukowcy, turyści i obsługa logistyczna.

Ekspedycja Discovery

W latach 1901–1904 odbyła się brytyjska oficjalna wyprawa w rejony Antarktydy na pokładzie statku „Discovery”. Miała ona za zadanie zbadanie terenu, który w przeważającej części był jeszcze nieodkryty oraz zebranie danych naukowych z zakresu geografii, geologii, meteorologii i biologii. Dowódcą wyprawy był Robert Falcon Scott, a udział wzięli w niej również: Ernest Shackleton, Frank Wild, Tom Crean, Edward Adrian Wilson i William Lashly.

Osiągnięcia wyprawy to m.in.:

• odkrycie Ziemi Króla Edwarda VII,
• oznaczenie wysokości ponad 200 szczytów górskich,
• określenie położenia południowego bieguna magnetycznego Ziemi,
• odkrycie i opisanie kolonii pingwinów cesarskich wraz z ich cyklem rozrodczym,
• odkrycie zdrowotnego, szczególnie przeciwszkorbutowego działania foczego mięsa, co miało kluczowe znaczenie dla dalszych ekspedycji polarnych.

Wyprawa ta ustanowiła również nowy rekord dotarcia w kierunku bieguna południowego — zespół Scotta, Shackletona i Wilsona osiągnął 82°17′ szerokości południowej, pokonując największą do tego czasu odległość w głąb kontynentu.

Czy można podróżować po Antarktydzie?

Wycieczka na Antarktydę jest jak najbardziej możliwa. Już coraz więcej biur podróży posiada takie propozycje w swojej ofercie. Co prawda, nie są to tanie wakacje — koszt rejsu może wynosić od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych w zależności od standardu i długości wyprawy — ale szczęśliwcy, którzy na żywo mogli podziwiać tysiące pingwinów, foki lamparcie i lodowce, są zgodni, że zdecydowanie warto. Wspomnienia z takiej podróży pozostają w pamięci na całe życie. W przypadku planowania wypraw do odległych i egzotycznych miejsc, warto zarezerwować bilety z odpowiednim wyprzedzeniem, aby uzyskać lepsze ceny.

Większość wycieczek odbywa się statkami wycieczkowym z portów w Argentynie (najczęściej Ushuaia) lub Chile. Rejs przez Drake Passage trwa zwykle około dwóch dni, po czym turyści mogą zwiedzać Półwysep Antarktyczny, wyspy Szetlandzkie Południowe i obserwować przyrodę z pokładu statku oraz podczas lądowań na wybranych punktach. Sezon turystyczny trwa od listopada do marca, gdy panują tam stosunkowo łagodne warunki — temperatury wahają się od -2°C do +8°C.

Antarktyda, pomimo tego, że już dawno odkryta, w dalszym ciągu pozostaje lądem fascynującym, niesamowitym i budzącym ludzką ciekawość. Szczęśliwcy, którzy mieli możliwość zobaczenia jej na żywo, są zgodni, że była to najciekawsza wyprawa ich życia. Kontynent ten nadal kryje wiele tajemnic geologicznych i biologicznych, a każda nowa ekspedycja naukowa dostarcza cennych danych o zmianach klimatycznych i historii Ziemi.